Tailieuykhoa.net: dược|Tải tài liệu y học|sách y học|Ebook y khoa

Acetazolamide

Loại thuốc: Thuốc chống glôcôm. 
 
Dạng thuốc và hàm lượng Thuốc 
tiêm 500 mg/5 ml; Viên nén 125 mg, 250 mg. 
 
Dược lý và cơ chế tác dụng 
 
Acetazolamid là chất ức chế carbonic anhydrase. Ức chế enzym này làm giảm tạo thành ion hydrogen và bicarbonat từ carbon dioxyd và nước, làm giảm khả năng sẵn có những ion này dùng cho quá trình vận chuyển tích cực. 
Acetazolamid làm hạ nhãn áp bằng cách làm giảm sản xuất thủy dịch tới 50 - 60%. 
Cơ chế chưa được hoàn toàn biết rõ nhưng có lẽ liên quan đến giảm nồng độ ion bicarbonat trong các dịch ở mắt. Tác dụng toan chuyển hóa được áp dụng để điều trị động kinh. 
Trước đây acetazolamid được dùng làm thuốc lợi niệu, nhưng hiệu lực giảm dần khi tiếp tục sử dụng nên phần lớn đã được thay thế bằng các thuốc khác như thiazid hoặc furosemid. 
 
Dược động học 
Acetazolamid được hấp thu nhanh và hoàn toàn qua đường tiêu hóa, đạt nồng độ cao trong máu sau khi uống 2 giờ. Nửa đời trong huyết tương khoảng 3 - 6 giờ. 
Thuốc liên kết mạnh với enzym carbonic anhydrase và đạt nồng độ cao ở mô có chứa enzym này, đặc biệt trong hồng cầu, vỏ thận. Liên kết với protein huyết tương cao. Thuốc đào thải qua thận dưới dạng không đổi. 
 
Chỉ định 
Glôcôm góc mở (không sung huyết, đơn thuần mạn tính) điều trị ngắn ngày cùng các thuốc co đồng tử trước khi phẫu thuật; glôcôm góc đóng cấp (góc hẹp, tắc); glôcôm trẻ em hoặc glôcôm thứ phát do đục thủy tinh thể hoặc tiêu thể thủy tinh. 
Kết hợp với các thuốc khác để điều trị động kinh cơn nhỏ chủ yếu với trẻ em và người trẻ tuổi. 
 
Chống chỉ định 
Nhiễm acid do thận, tăng clor máu vô căn. Bệnh Addison. Suy gan, suy thận nặng. Giảm kali huyết, giảm natri huyết, mất cân bằng điện giải khác. Quá mẫn với các sulfonamid. Ðiều trị dài ngày glôcôm góc đóng mạn tính hoặc sung huyết (vì acetazolamid có thể che lấp hiện tượng dính góc do giảm nhãn áp). 
 
Thận trọng 
Bệnh tắc nghẽn phổi, tràn khí phổi. Người bệnh dễ bị nhiễm acid, hoặc đái tháo đường. 
 
Thời kỳ mang thai 
Thuốc lợi tiểu thiazid và dẫn chất có thể đi qua hàng rào nhau thai, gây rối loạn điện giải đối với thai nhi. 
Một vài trường hợp gây giảm tiểu cầu sơ sinh. Vì vậy, acetazolamid không được sử dụng cho người mang thai. 
 
Thời kỳ cho con bú 
Acetazolamid bài tiết vào sữa mẹ và gây ra các phản ứng có hại nguy hiểm cho trẻ. Vì vậy không nên sử dụng acetazolamid đối với người cho con bú. 
 
Tác dụng không mong muốn 
(ADR) Thường gặp, ADR>1/100 
Toàn thân: Mệt mỏi, hoa mắt, chán ăn. 
Tiêu hóa: Thay đổi vị giác. 
Chuyển hóa: Nhiễm acid chuyển hóa. 
 
Ít gặp, 1/100 >ADR >1/1000 
Toàn thân: Sốt, ngứa. 
Thần kinh: Dị cảm, trầm cảm. 
Tiêu hóa: Buồn nôn, nôn. 
Chuyển hóa: Bài tiết acid uric giảm trong nước tiểu, bệnh gút có thể nặng lên; giảm kali máu tạm thời. 
Tiết niệu - sinh dục: Ðái ra tinh thể, sỏi thận, giảm tình dục. 
 
Hiếm gặp, ADR <1/1000 > 
Máu: Thiếu máu không tái tạo, giảm tiểu cầu, giảm bạch cầu hạt, loạn tạo máu. 
Da: Ngoại ban, hoại tử biểu bì, hồng ban đa dạng, hội chứng Stevens - Johnson, rậm lông. 
Mắt: Cận thị. 
 
Hướng dẫn cách xử trí ADR 
Hầu hết các phản ứng có hại đều liên quan đến liều dùng và có thể giảm bằng cách giảm liều. 
Tác dụng không mong muốn hiếm gặp nhưng nguy hiểm, có thể gây chết do loạn tạo máu, đặc biệt là suy tủy thiếu máu không tái tạo. 
Khi điều trị dài ngày cần kiểm tra công thức máu. 
Nhiễm acid chuyển hóa nặng thường gặp ở người già hoặc suy thận. Cần kiểm tra cân bằng điện giải trước và trong điều trị. Ðiều trị nhiễm acid chuyển hóa bằng natri bicarbonat. 
 
Liều lượng và cách dùng 
Thuốc uống: 
Người lớn: Chống glôcôm: Glôcôm góc mở: Lần đầu tiên uống 250 mg/1 lần, ngày uống từ 1 đến 4 lần. 
Liều duy trì tùy theo đáp ứng của người bệnh, thường liều thấp hơn là đủ. 
Glôcôm thứ phát và trước khi phẫu thuật: Uống 250 mg cách nhau 4 giờ/1 lần. 
 
Chống co giật (động kinh): Uống 4 - 30 mg (thường lúc đầu 10 mg)/kg/ngày chia liều nhỏ có thể tới 4 lần/ngày, thông thường 375 mg đến 1000 mg/ngày. 
Khi acetazolamid dùng đồng thời với các thuốc chống động kinh khác, liều ban đầu 250 mg/ngày, sau đó tăng dần. 
 
Trẻ em: 
Glôcôm: Uống 8 - 30 mg/kg, thường 10 - 15 mg/kg hoặc 300 - 900 mg/m2 diện tích da/ngày, chia thành liều nhỏ. Ðộng kinh: Giống liều người lớn. Tổng liều không vượt quá 750 mg. 
 
Thuốc tiêm (khi không uống được, liều tiêm tương đương với liều uống được khuyến cáo) 
Người lớn: Glôcôm: Ðể làm giảm nhanh nhãn áp: Tiêm tĩnh mạch 500 mg tương đương với acetazolamid tùy theo đáp ứng của người bệnh, liệu pháp có thể tiếp tục bằng đường uống. 
Lợi tiểu (để kiềm hóa nước tiểu): Tiêm tĩnh mạch 5 mg/kg hoặc cần thiết để đạt được và duy trì tăng bài niệu kiềm. 
 
Trẻ em: Glôcôm cấp: Tiêm tĩnh mạch: 5 - 10 mg/kg cách 6 giờ/1 lần. 
Lợi tiểu (để kiềm hóa nước tiểu): Tiêm tĩnh mạch 5 mg/kg hoặc 150 mg/m2 diện tích da cơ thể, tiêm 1 lần/1 ngày vào buổi sáng, tiêm cách 1 hoặc 2 ngày/1 lần. 
 
Tương tác thuốc 
Sử dụng đồng thời acetazolamid với corticosteroid, (glucocorticoid, mineralocorticoid) có thể gây hạ kali huyết nặng. 
Tác dụng điều trị và/hoặc tác dụng không mong muốn của amphetamin, chất kháng tiết acetyl- cholin, mecamylamin, quinidin có thể tăng lên hoặc kéo dài khi sử dụng đồng thời với acetazolamid. 
 
Ðáp ứng hạ đường huyết có thể bị giảm khi sử dụng đồng thời acetazolamid với các thuốc chống đái tháo đường. Các barbiturat, carbamazepin, phenytoin, pirimidon dùng đồng thời với acetazolamid có thể gây loãng xương. 
 
Dùng đồng thời glycosid digitalis với acetazolamid có thể làm tăng độc tính của digitalis và hạ kali huyết. Nguy cơ ngộ độc salicylat tăng lên khi dùng đồng thời acetazolamid với salicylat liều cao. 
 
Ðộ ổn định và bảo quản 
Sau khi pha thành dung dịch, dung dịch thuốc tiêm vẫn có tác dụng trong một tuần nếu bảo quản lạnh. Tuy nhiên, vì thuốc không có chất bảo quản, nên phải sử dụng trong vòng 24 giờ. 
 
Thông tin qui chế 
Acetazolamid có trong danh mục thuốc thiết yếu Việt Nam ban hành lần thứ tư năm 1999. Thuốc dạng tiêm phải kê đơn và bán theo đơn.

Acetazolamide

Loại thuốc: Thuốc chống glôcôm. Dạng thuốc và hàm lượng Thuốc tiêm 500 mg/5 ml; Viên nén 125 mg, 250 mg. Dược lý và cơ chế tác dụng A...

Acarbose

Loại thuốc: Thuốc chống đái tháo đường (ức chế alpha - glucosidase). 
 
Dạng thuốc và hàm lượng Viên 50 mg, 100 mg. 
 
Dược lý và cơ chế tác dụng 
Acarbose là một tetrasacharid chống đái tháo đường, ức chế men alpha - glucosidase ruột đặc biệt là sucrase, làm chậm tiêu hóa và hấp thu carbohydrat. Kết quả là glucose máu tăng chậm hơn sau khi ăn, giảm nguy cơ tăng glucose máu, và nồng độ glucose máu ban ngày dao động ít hơn. 
 
Khi dùng liệu pháp một thuốc, acarbose làm giảm nồng độ trung bình của hemoglobin glycosylat (vào khoảng 0,6 đến 1%). Giảm hemoglobin glycosylat tương quan với giảm nguy cơ biến chứng vi mạch ở người đái tháo đường. 
 
Acarbose không ức chế men lactase và không gây mất dung nạp lactose. Trái với các thuốc chống đái tháo đường sulfonylurê, acarbose không làm tăng tiết insulin. 
 
Acarbose cũng không gây giảm glucose máu lúc đói khi dùng đơn trị liệu ở người. Vì cơ chế tác dụng của acarbose và của thuốc chống đái tháo đường sulfonylurê khác nhau, chúng có tác dụng cộng hợp khi dùng phối hợp; acarbose cũng làm giảm tác dụng tăng cân và giảm tác dụng hướng đến insulin của sulfonylurê. 
 
Tuy nhiên, vì acarbose chủ yếu làm chậm hơn là ngăn cản hấp thu glucose, thuốc không làm mất nhiều calo trong lâm sàng và không gây sụt cân ở cả người bình thường và người đái tháo đường. 
 
Acarbose có thể thêm vào để giúp cải thiện kiểm soát glucose máu ở người bệnh điều trị ít kết quả bằng các liệu pháp thông thường. Dược động học Thông thường, thuốc hấp thu kém ở đường tiêu hóa; khả dụng sinh học < 1 - 2%. Thuốc giáng vị ở ruột do vi khuẩn đường ruột và đào thải qua phân.

Chỉ định 
Ðơn trị liệu: Như một thuốc phụ trợ chế độ ăn và tập luyện để điều trị đái tháo đường typ 2 (không phụ thuộc insulin) ở người tăng glucose máu (đặc biệt tăng glucose máu sau khi ăn) không kiểm soát được chỉ bằng chế độ ăn và tập luyện. 
 
Phối hợp với sulfonylurê như 1 thuốc phụ trợ chế độ ăn và tập luyện để điều trị đái tháo đường typ 2 ở người bệnh tăng glucose máu không kiểm soát được bằng acarbose hoặc sulfonylurê dùng đơn độc. 
 
Chống chỉ định 
Quá mẫn với acarbose. 
Viêm nhiễm đường ruột, đặc biệt kết hợp với loét. 
Do thuốc có khả năng tạo hơi trong ruột, không nên dùng cho những người dễ bị bệnh lý do tăng áp lực ổ bụng (thoát vị). 
Những trường hợp suy gan, tăng enzym gan. 
Người mang thai hoặc đang cho con bú. 
Hạ đường máu. 
Ðái tháo đường nhiễm toan thể ceton. 
 
 
Thận trọng 
Vì có những trường hợp tăng enzym gan nên cần theo dõi transaminase gan trong quá trình điều trị bằng acarbose. 
 
Có thể xảy ra hạ glucose máu khi dùng acarbose đồng thời với một thuốc chống đái tháo đường sulfonylurê và/hoặc insulin. 
 
Khi điều trị hạ glucose máu, phải dùng glucose uống (dextrose) mà không dùng sucrose vì hấp thu glucose không bị ức chế bởi acarbose. 
 
Acarbose không có tác dụng khi dùng đơn độc ở những người bệnh đái tháo đường có biến chứng nhiễm toan, tăng ceton hoặc hôn mê; ở những trường hợp này, phải dùng insulin. 
 
Tác dụng không mong muốn (ADR) 
Ða số các tác dụng không mong muốn là về tiêu hóa: 
Thường gặp, ADR > 1/100 
Tiêu hóa: Ðầy bụng, phân nát, ỉa chảy, buồn nôn, bụng trướng và đau. 
Ít gặp, 1/1000 < ADR < 1/100 
Gan: Test chức năng gan bất thường. 
Da: Ngứa, ngoại ban. 
Hiếm gặp, ADR < 1/1000 
Gan: Vàng da, viêm gan 
 
Hướng dẫn cách xử trí ADR 
Tác dụng không mong muốn về tiêu hóa có thể giảm khi vẫn tiếp tục điều trị và chỉ cần giảm lượng đường ăn (đường mía). Ðể giảm thiểu các tác dụng phụ về tiêu hóa, nên bắt đầu điều trị bằng liều thấp nhất và tăng dần cho tới khi đạt được kết quả mong muốn. 
 
Không dùng thuốc chống acid để điều trị các tác dụng phụ về tiêu hóa này. 
 
Liều lượng và cách dùng 
Uống acarbose vào đầu bữa ăn để giảm nồng độ glucose máu sau ăn. Liều phải do thầy thuốc điều chỉnh cho phù hợp từng trường hợp, vì hiệu quả và dung nạp thay đổi tùy từng người bệnh. Viên thuốc phải nhai cùng với miếng ăn đầu tiên hoặc nuốt cả viên cùng với ít nước ngay trước khi ăn. 
 
Mục tiêu điều trị là giảm glucose máu sau khi ăn và hemoglobin glycosylat về mức bình thường hoặc gần bình thường với liều acarbose thấp nhất, hoặc dùng một mình hoặc phối hợp với thuốc chống đái tháo đường sulfonylurê. Trong quá trình điều trị ban đầu và điều chỉnh liều phải định lượng glucose một giờ sau khi ăn để xác định sự đáp ứng điều trị và liều tối thiểu có tác dụng của acarbose. Sau đó, theo dõi hemoglobin glycosylat, khoảng 3 tháng một lần (thời gian sống của hồng cầu) để đánh giá kiểm soát glucose máu dài hạn. 
 
Liều lượng: 
 
Liều ban đầu thường dùng cho người lớn: 25 mg. Cứ sau 4 - 8 tuần lại tăng liều cho đến khi đạt được nồng độ glucose sau khi ăn 1 giờ như mong muốn (dưới 180 mg/decilit) hoặc đạt liều tối đa 50 mg, 3 lần mỗi ngày (cho người bệnh nặng 60 kg hoặc nhẹ hơn) hoặc 100 mg, 3 lần mỗi ngày (cho người bệnh nặng trên 60 kg). 
 
Liều duy trì thường dùng: 50 - 100 mg, 3 lần trong ngày. Dùng liều 50 mg, 3 lần mỗi ngày có thể có ít tác dụng phụ hơn mà vẫn có hiệu quả như khi dùng liều 100 mg, 3 lần mỗi ngày. 
 
Tuy nồng độ glucose máu có thể được kiểm soát một cách thỏa đáng sau vài ba ngày điều chỉnh liều lượng nhưng tác dụng đầy đủ của thuốc phải chậm tới sau 2 tuần. 
 
Tương tác thuốc 
 
Trong khi điều trị bằng acarbose, thức ăn chứa đường ăn sacharose (đường mía) thường gây khó chịu ở bụng hoặc có khi ỉa chảy, vì carbohydrat tăng lên men ở đại tràng. 
 
Acarbose có thể cản trở hấp thu hoặc chuyển hóa sắt. 
Vì cơ chế tác dụng của acarbose và của các thuốc chống đái tháo đường sulfonylurê hoặc biguanid khác nhau, nên tác dụng của chúng đối với kiểm soát glucose máu có tính chất cộng khi dùng phối hợp. 
Vì có thể làm giảm tác dụng của acarbose, cần tránh dùng đồng thời với các thuốc chống acid, cholestyramin, các chất hấp phụ ở ruột và các enzym tiêu hóa. 
 
Ðộ ổn định và bảo quản 
Bảo quản thuốc dưới 30 độC. 
 
Thông tin qui chế 
Thuốc độc bảng B. 
Thành phẩm giảm độc: Thuốc viên có hàm lượng tối đa là 100 mg.

Acarbose

Loại thuốc: Thuốc chống đái tháo đường (ức chế alpha - glucosidase). Dạng thuốc và hàm lượng Viên 50 mg, 100 mg. Dược lý và cơ chế tác ...

Dược Thư Quốc Gia Việt Nam 2009

<a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjacKNvzwS1dD7oOPmbUEc36lYopcVJPtJkXu7-_D5QvX2znpQhnT2xhNN78rKyNuuhkNI1KUiCMOUL9oua7a-rx6s2moabl6myfegh2Xgklr6yA-RWzUN3eGWIfA3f8TVGzRBAiw6Gmqw/s1600/DSC01102.jpg" imageanchor="1" style="clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;"><img border="0" height="320" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjacKNvzwS1dD7oOPmbUEc36lYopcVJPtJkXu7-_D5QvX2znpQhnT2xhNN78rKyNuuhkNI1KUiCMOUL9oua7a-rx6s2moabl6myfegh2Xgklr6yA-RWzUN3eGWIfA3f8TVGzRBAiw6Gmqw/s1600/DSC01102.jpg" width="252" /></a>Dược thư quốc gia Việt Nam là tài liệu chính thức của Bộ Y tế về hướng dẫn sử dụng thuốc hợp lý, an toàn và hiệu qủa. Sách đã được đông đảo cán bộ y tế trong cả nước sử dụng và hoan nghênh. 
 
Lần xuất bản này, Dược thư quốc gia Việt Nam 2009 có một số điểm nổi bật: 
- Tổng hợp lại các nội dung từ dược thư trước. 
- Bổ sung thêm 600 chuyên luận. 
Đây là Công trình chào mừng kỷ niệm 50 năm Nhà xuất bản Y học 1959 - 2009. 
 
<div style="text-align: center;"><a class="button" href="https://docs.google.com/file/d/0B9btVLvOchpeQzY3dzB3bFoyaHc/edit" target="_blank">TẢI XUỐNG</a></div> 
Nếu bạn chưa có phần mềm đọc file .PRC hãy <a href="http://www.fshare.vn/file/CSGYYJBL0B/">download tại đây</a>

Dược Thư Quốc Gia Việt Nam 2009

Dược thư quốc gia Việt Nam là tài liệu chính thức của Bộ Y tế về hướng dẫn sử dụng thuốc hợp lý, an toàn và hiệu qủa. Sách đã được đông đảo ...

Dược thư quốc gia Việt Nam Online

<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjKlGImcezbf2mZqSn-jQ9P8N2t91puCKPMGF_aXRqxMS_UPdMpU63gEPf6EajDYGflJGqSYnawXUKTuATOggrqKO6Kym2UH9ayNqz49oHs4JGp_fwrUdMQC2XIWZvO4V4R5Yc2DLAJP0J_/s1600/duoc-thu-quoc-gia-viet-nam.JPG" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img alt="Dược thư quốc gia Việt Nam Online 2006" border="0" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjKlGImcezbf2mZqSn-jQ9P8N2t91puCKPMGF_aXRqxMS_UPdMpU63gEPf6EajDYGflJGqSYnawXUKTuATOggrqKO6Kym2UH9ayNqz49oHs4JGp_fwrUdMQC2XIWZvO4V4R5Yc2DLAJP0J_/s400/duoc-thu-quoc-gia-viet-nam.JPG"/></a></div> 
KÝ HIỆU CHỮ VIẾT TẮT 
 
1.ACTH Adrenocorticotropic hormon 
 
2. Acetyl CoA Acetylcoenzym A 
 
3. ADH Hormon chống bài niệu 
 
4. ADN (hoặc DNA) Acid desoxyribonucleic 
 
5. ADP Adenosin diphosphat 
 
6. ADR Tác dụng không mong muốn 
 
7. ALL Bệnh bạch cầu cấp dòng lympho 
 
8. ALP (GPT) Alaninaminotransaminase 
 
9. AML Bệnh bạch cầu cấp dòng tủy 
 
10. AMP Adenosin monophosphat 
 
11. ARN (hoặc RNA) Acid ribonucleic 
 
12. ARNm (hoặc RNAm) ARN thông tin 
 
13. ARNt (hoặc RNAt) ARN vận chuyển 
 
14. AST (GOT) Aspartataminotransaminase 
 
15. ASTS Chương trình giám sát quốc gia về tính kháng thuốc 
 
a. của vi khuẩn gây bệnh (Antibiotics Sensitivity Testing 
 
b. Studies) 
 
16. ATP Adenosintriphosphat 
 
17. AUC Diện tích dưới đường cong biểu diễn nồng độ - thời 
 
a. gian 
 
18. AV(blốc) (Blốc) nhĩ thất, blốc N-T 
 
19. BUN Nitrogen của urê - huyết 
 
20. C (độ) bách phân (độ Celsius) 
 
21. CoA Coenzym A 
 
22. Cal Calo 
 
23. cAMP AMP vòng (adenosin monophosphat vòng) 
 
24. CFU Ðơn vị tạo khuẩn lạc 
 
25. cGMP GMP vòng (guanosin monophosphat vòng) 
 
26. ChE Cholinesterase 
 
27. Ci Curi 
 
28. CK Creatinkinase 
 
29. CLL Bệnh bạch cầu mạn dòng lympho 
 
30. cm centimet 
 
31. cm2 centimet vuông 
 
32. CML Bệnh bạch cầu mạn dòng tủy 
 
33. CNS Hệ thần kinh trung ương 
 
34. CPK Creatinphosphokinase 
 
35. Clcr Ðộ thanh thải creatinin 
 
36. Cyt. P450 Cytochrom P450 
 
37. dd Dung dịch 
 
38. 2, 3- DPG Acid 2,3- diphosphoglyceric 
 
39. DTQGVN Dược thư quốc gia Việt Nam 
 
40. đv Ðơn vị 
 
41. đvqt Ðơn vị quốc tế 
 
42. ÐTÐ Ðiện tâm đồ 
 
43. ÐNÐ Ðiện não đồ 
 
44. FSH Hormon kích nang (noãn) 
 
45. g Gam 
 
46. GABA Acid gamma aminobutyric 
 
47. GDP Guanosin diphosphat 
 
48. GMP Guanosin monophosphat 
 
49. Gn Gonadotrophin 
 
50. GnRH Hormon giải phóng gonadotrophin 
 
51. GOT (AST) Glutamic oxaloacetic transaminase 
 
52. G6PD Glucose-6-phosphat dehydrogenase 
 
53. GPT (ALT) Glutamic pyruvic transaminase 
 
54. gram (+) Gram dương (vi khuẩn) 
 
55. gram (-) Gram âm 
 
56. GTP Guanosin triphosphat 
 
57. Hb Hemoglobin 
 
58. HBsAg Kháng nguyên bề mặt của virus viêm gan B 
 
59. HBV Virus viêm gan B 
 
60. HCG Gonadotropin màng đệm người 
 
61. Hct (Ht) Hematocrit 
 
62. HDL Lipoprotein tỷ trọng cao 
 
63. HLA Kháng nguyên bạch cầu người 
 
64. 5- HT 5- hydroxytryptamin, serotonin 
 
65. IFN- a, IFN- b Interferon-alpha, interferon-beta 
 
66. Ig Immunoglobulin 
 
67. IgA, E, G, M Immunoglobin A, E, G, M 
 
68. IL Interleukin 
 
69. IL-1, IL-2 Interleukin-1, Interleukin-2 
 
70. IMAO Chất ức chế monoaminoxidase (Monoamine oxidase 
 
a. inhibitor) 
 
71. MU million units (triệu đơn vị) 
 
72. ng nanogam (10-9 g) 
 
73. nm nanomet (10-9 m) 
 
74. NSAID Thuốc chống viêm không steroid 
 
75. PAF Yếu tố hoạt hóa tiểu cầu 
 
76. PAS Para amino salicylic acid 
 
77. PCO2 Phân áp khí carbonic 
 
78. pg picogam (10-12 g) 
 
79. PG Prostaglandin 
 
80. PG A, B, C, Prostaglandin A, B, C 
 
81. PGI2 Prostacyclin 
 
82. PHA Phytohemagglutinin 
 
83. PO2 Phân áp oxygen 
 
84. SD Ðộ lệch chuẩn 
 
85. SE Sai số chuẩn 
 
86. STH Hormon tăng trưởng 
 
87. T3 Triiodothyronin 
 
88. T4 Thyroxin 
 
89. t1/2 Nửa đời 
 
90. TCA Acid tricloracetic 
 
91. TK Thần kinh 
 
92. TKTW Thần kinh trung ương 
 
93. TSH Hormon kích giáp 
 
94. TX Thromboxan 
 
95. TXA2, TXB2 Thromboxan A2, thromboxan B2 
 
96. Vd, vd Ví dụ 
 
97. VLDL Lipoprotein tỷ trọng rất thấp 
 
98. X Xem 
 
99. vđ Vừa đủ 
 
GIẢI THÍCH MỘT SỐ THUẬT NGỮ 
 
Adrenergic 
 
1. Được hoạt hóa, hoặc có đặc tính của adrenalin hoặc tiết ra adrenalin (đặc biệt khi nói về các sợi thần kinh giao cảm tiết ra adrenalin và noradrenalin tại xinap khi có một xung động thần kinh đi qua). 
 
2. Tác dụng giống adrenalin (khi nói về thuốc). Còn gọi là thuốc giống giao cảm. 
 
Cholinergic 
 
1. Được kích thích, hoạt hóa hoặc dẫn truyền bởi acetylcholin: áp dụng cho sợi thần kinh giao cảm và đối giao cảm tiết ra acetylcholin tại xinap khi có một xung động thần kinh đi qua. Xem thêm thụ thể. 
 
2. Thuốc có tác dụng giống như acetylcholin. Còn gọi là thuốc giống đối giao cảm. 
 
Dopaminergic 
 
1. Được kích thích, hoạt hóa hoặc dẫn truyền bởi dopamin. 
 
2. Nói về các mô hoặc cơ quan chịu tác động của dopamin. 
 
3. Nói về nơron tiết dopamin và tác dụng của dopamin. 
 
Serotoninergic 
 
1. Chứa hoặc hoạt hóa bởi serotonin, thí dụ như các nơron của nhân giữa thân não. 
 
2. Nói về nơron tiết serotonin, chất này kích thích giải phóng các hormon tuyến yên. 
 
Thụ thể (receptor) 
 
Một cấu trúc phân tử trên bề mặt hoặc trong tế bào có đặc điểm là: 
 
Gắn chọn lọc với một chất đặc hiệu. 
 
Kèm theo sự gắn này là một tác dụng sinh lý đặc hiệu. Thí dụ các thụ thể trên bề mặt tế bào đối với các hormon peptid, các chất dẫn truyền thần kinh, kháng nguyên, các đoạn bổ thể, globulin miễn dịch và các thụ thể nằm trong bào tương đối với hormon steroid. 
 
Thụ thể adrenergic 
Có hai loại đáp ứng chính đối với catecho-lamin, phản ánh sự hoạt hóa của hai nhóm thụ thể adrenergic, được gọi là alpha và beta. Cả hai nhóm thụ thể alpha và beta đều được chia tiếp thành các phân nhóm có chức năng khác nhau, và có thể bị kích thích và ức chế khác nhau. 
 
Các thụ thể adrenergic alpha 
Gây co mạch, thư giãn ruột và giãn đồng tử. Còn phân biệt hai phân nhóm là thụ thể alpha1 và alpha2. 
 
Thụ thể adrenergic beta 
Các tác dụng sinh lý gắn liền với đáp ứng của thụ thể adrenergic beta gồm kích thích tần số tim và co cơ tim, giãn mạch, giãn phế quản. Các đáp ứng của thụ thể beta cũng có thể chia thành 2 loại. Thụ thể beta1 đáp ứng với adrenalin và noradrenalin ngang nhau về kích thích tim. Thụ thể beta2 đáp ứng với adrenalin mạnh hơn noradrenalin và gây giãn mạch và giãn phế quản. 
 
Thụ thể cholinergic 
Các phân tử thụ thể trên bề mặt tế bào gắn với chất dẫn truyền thần kinh acetylcholin thể hiện tác dụng trên các tế bào sau xinap bao gồm các tế bào đích tự động đối giao cảm, tế bào hạch tự động giao cảm và đối giao cảm, cơ vân và một số nơron trung ương. Thường được chia thành hai loại: thụ thể muscarinic và thụ thể nicotinic. 
 
Thụ thể dopaminergic 
Các thụ thể dopaminergic có mặt trong hệ thống thần kinh trung ương và ngoại biên và trong nhiều mô không thuộc thần kinh. Có hai loại thụ thể dopaminergic với chức năng khác nhau. Thụ thể D1 gây giãn mạch ở thận, mạc treo ruột, mạch vành và mạch não. Thụ thể D2 ức chế sự dẫn truyền trong các hạch giao cảm, ức chế giải phóng noradrenalin từ các đầu tận dây thần kinh giao cảm, ức chế tuyến yên tiết prolactin và gây nôn. 
 
AUC (Area Under the Curve) 
 
Diện tích dưới đường cong: 
 
Là diện tích dưới đường cong của đồ thị biểu diễn sự biến thiên của nồng độ thuốc trong máu theo thời gian, biểu thị tượng trưng cho lượng thuốc vào được đại tuần hoàn ở dạng còn hoạt tính sau một thời gian t. 
 
Từ giá trị của AUC, có thể tính được trị số sinh khả dụng của thuốc. 
 
Khả dụng sinh học (F) hoặc sinh khả dụng (Bioavailability). 
 
Mức độ và tốc độ (tính theo %) của hoạt chất vào được đại tuần hoàn so với liều đã dùng. Nếu thuốc được đưa vào bằng đường tĩnh mạch thì F = 1. Nếu thuốc được đưa bằng đường khác thì F luôn dưới 1. 
 
Khả dụng sinh học tuyệt đối (absolute bioa- 
vailability) là tỷ lệ so sánh giữa khả dụng sinh học của cùng một thuốc đưa qua đường uống so với đưa qua đường tĩnh mạch. 
 
 
 
                       AUC uống 
F tuyệt đối: --------------------------------- 
                      AUC tĩnh mạch 
 
Khả dụng sinh học tương đối (relative bioa-vailability) là tỷ lệ so sánh giữa 2 giá trị khả dụng sinh học của cùng một thuốc nhưng khác nhau về dạng bào chế và cùng được đưa qua đường uống. 
 
 
 
                      F của dạng bào chế A 
F tương đối: ------------------------------------- 
                      F của dạng bào chế B 
 
Độ thanh thải, hệ số thanh thải (clearance, Cl) 
 
Biểu thị khả năng của một cơ quan (thường là gan, thận) lọc sạch một thuốc ra khỏi huyết tương khi máu tuần hoàn qua cơ quan đó. 
 
Cl được tính bằng ml/phút, biểu thị số ml huyết tương được gan hoặc thận lọc sạch thuốc trong thời gian 1 phút. Cũng có khi Cl được tính cho 1 kg thể trọng ml/phút/kg. 
 
Thể tích phân bố 
Thể tích phân bố Vd biểu thị mối liên quan giữa lượng thuốc trong cơ thể và nồng độ của thuốc trong huyết tương ở trạng thái cân bằng. 
 
                 Lượng thuốc trong cơ thể 
Vd = --------------------------------------------------- 
                 Nồng độ thuốc trong huyết tương 
 
Vd biểu thị một thể tích cần phải có để toàn bộ lượng thuốc đưa vào cơ thể phân bố ở nồng độ bằng nồng độ trong huyết tương, nên còn gọi là thể tích phân bố biểu kiến. 
 
Đơn vị của Vd là lít hoặc lít/kg. 
 
ý nghĩa của Vd: Từ thể tích phân bố cho trước, ta có thể tính được liều lượng thuốc cần đưa vào để đạt một nồng độ nào đó trong huyết tương. 
 
               Vd x Cp 
D = ---------------------- 
                 F 
 
D: Liều thuốc cần đưa (g hoặc mg) 
 
F: Khả dụng sinh học của thuốc (%) 
 
Cp: Nồng độ thuốc trong huyết tương (g/l hoặc mg/l) 
 
Nửa đời (half-life) 
 
Nửa đời thải trừ (t1/2) là thời gian cần thiết để nồng độ thuốc trong huyết tương giảm xuống còn một nửa (50%). Khi thuốc thải trừ với 1 tốc độ tỷ lệ với nồng độ thuốc. 
 
Chuyển hóa bước đầu (first pass metabolism) 
 
Trong quá trình hấp thu, thuốc có thể bị chuyển hóa một phần ở đường tiêu hóa và/hoặc gan trước khi vào đại tuần hoàn. Chuyển hóa bước đầu này làm giảm sinh khả dụng của thuốc. 
 
Các chuyên luận chung 
 
><a href="http://www.tailieuykhoa.net/2014/10/thuoc-dung-trong-thoi-ky-mang-thai-va-cho-con-bu.html">THUỐC DÙNG TRONG THỜI KỲ MANG THAI VÀ CHO CON BÚ</a> 
><a href="http://www.tailieuykhoa.net/2014/10/tuong-tac-thuoc.html">TƯƠNG TÁC THUỐC</a> 
><a href="http://www.tailieuykhoa.net/2014/10/ke-don-thuoc.html">KÊ ĐƠN THUỐC</a> 
><a href="http://www.tailieuykhoa.net/2014/10/nguyen-tac-su-dung-thuoc-o-tre-em.html">NGUYÊN TẮC SỬ DỤNG THUỐC Ở TRẺ EM</a> 
><a href="http://www.tailieuykhoa.net/2014/11/phong-ngua-va-xu-tri-phan-ung-thuoc-co-hai-va-tac-dung-phu.html">PHÒNG NGỪA VÀ XỬ TRÍ PHẢN ỨNG THUỐC CÓ HẠI VÀ TÁC DỤNG PHỤ (ADR)</a> 
><a href="http://www.tailieuykhoa.net/2014/10/di-ung-thuoc-va-cach-xu-tri.html">DỊ ỨNG THUỐC VÀ CÁCH XỬ TRÍ</a> 
><a href="http://www.tailieuykhoa.net/2014/10/dieu-tri-hop-ly-benh-hen.html">ĐIỀU TRỊ HỢP LÝ BỆNH HEN</a> 
><a href="http://www.tailieuykhoa.net/2014/10/su-dung-hop-ly-thuoc-khang-sinh.html">SỬ DỤNG HỢP LÝ THUỐC KHÁNG SINH</a> 
><a href="http://www.tailieuykhoa.net/2014/10/su-dung-hop-ly-cac-thuoc-khang-virus-va-dieu-tri-nhiem-khuan-co-hoi-o-nguoi-bi-benh-hiv-aids.html">SỬ DỤNG HỢP LÝ CÁC THUỐC KHÁNG VIRUS VÀ ĐIỀU TRỊ NHIỄM KHUẨN CƠ HỘI Ở NGƯỜI BỊ BỆNH HIV/AIDS</a> 
><a href="http://www.tailieuykhoa.net/2014/10/anh-huong-cua-benh-doi-voi-lieu-dung-va-nguyen-tac-dieu-chinh-lieu-cua-thuoc.html">ẢNH HƯỞNG CỦA BỆNH ĐỐI VỚI LIỀU DÙNG VÀ NGUYÊN TẮC ĐIỀU CHỈNH LIỀU CỦA THUỐC</a> 
><a href="http://www.tailieuykhoa.net/2014/10/dinh-huong-su-dung-cac-cephalosporin.html">ĐỊNH HƯỚNG SỬ DỤNG CÁC CEPHALOSPORIN</a> 
><a href="http://www.tailieuykhoa.net/2014/10/su-dung-hop-ly-thuoc-khang-dong-kinh.html">SỬ DỤNG HỢP LÝ THUỐC KHÁNG ĐỘNG KINH</a> 
><a href="http://www.tailieuykhoa.net/2014/11/thuoc-chong-loan-than-xu-tri-cac-tac-dung-khong-mong-muon.html">THUỐC CHỐNG LOẠN THẦN, XỬ TRÍ CÁC TÁC DỤNG KHÔNG MONG MUỐN</a> 
><a href="http://www.tailieuykhoa.net/2014/10/giam-dau.html">GIẢM ĐAU</a> 
><a href="http://www.tailieuykhoa.net/2014/10/su-dung-hop-ly-thuoc-khang-sinh_4.html">SỬ DỤNG HỢP LÝ THUỐC KHÁNG SINH</a> 
 
Các chuyên luận riêng 
<a href="http://www.tailieuykhoa.net/2014/10/acarbose.html">Acarbose</a> 
<a href="http://www.tailieuykhoa.net/2014/10/acetazolamide.html">Acetazolamide</a> 
<a href="http://www.tailieuykhoa.net/2015/06/acetylcysteine.html">Acetylcysteine</a>

Dược thư quốc gia Việt Nam Online

KÝ HIỆU CHỮ VIẾT TẮT 1. ACTH Adrenocorticotropic hormon 2. Acetyl CoA Acetylcoenzym A 3. ...